Wielerronde van Bedum Bedrijvenvereniging gemeente Bedum
Mensenwerk Hogeland
          Evenementen Agenda Bedum



Columns





Historie
banner-benu-apotheek-bedum.png
Veel belangstelling bij 4 mei Herdenking in Bedum
Gepubliceerd op woensdag 06 mei 2009

De 4 mei Herdenking werd door velen, sommige zeggen het was weer meer dan vorige jaren, bezocht. De stille tocht vertrok vanaf het Trefcentrum, vooraf gegaan door enkele trommelslagers met omfloerste trom van muziekvereniging Wilhelmina.

De stille tocht eindigde bij het monument, waar reeds velen stonden te wachten. Een indrukwekkend kort moment, vooraf gaande aan de twee minuten stilte, waarin de voorzitter van het Herdenkingscomité  Henk van der Velde het volgende sprak:

Op 4 mei zijn we in Nederland om 20.00 uur 2 minuten stil. Dan worden  Nederlandse burgers en militairen herdacht die zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties waar ook ter wereld.

65 jaar is ons land niet in oorlog geweest. We zijn hier bij elkaar om het verleden te gedenken dat niet zo maar voorbij mag gaan. Ons gedenken en herdenken zal de herinnering aan het onderdrukken van mensen, aan verschrikkingen, aan het gruwelijk leed dat vele Nederlanders en ook inwoners van Bedum is overkomen, in slechts twee minuten levend moeten houden. “Dit hopen we nooit meer mee te maken”.

In deze twee minuten staan we ook stil bij hen, burgers en militairen van het Koninkrijk der Nederlanden die waar ook ter wereld zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. We denken daarbij in het bijzonder aan de verschrikkelijke en dramatische gebeurtenissen op Koninginnedag in Apeldoorn met een aanslag op de Koninklijke Familie, waarbij doden zijn gevallen. Samen rondom het monument. Waar de tekst ons voorhoudt:


Harmonie van leven – in oorlogstijd gebroken – richt het hart naar boven hervindt het evenwicht!

 

Klik voor vergroting
bloemstukken bij het monument


Hierna begon de klok 8 uur te slaan en werd er twee minuten volkomen stilte gehouden. Twee leerlingen van de Katholieke Dalton St. Walfridusschool Ivo Nissink en Courtney Hoogveld boden de krans aan Burgemeester Everts. Samen volgde de kranslegging. Hierna kregen de aanwezigen van onze zustersteden uit Zbaszynek en Ambt Peitz gelegenheid voor het leggen van een krans. Indrukwekkend was de kranslegging door een aantal militairen en veteranen.

Doordat het 65 jaar geleden was dat er in Bedum op 25 april 1944 een razzia werd gehouden, werd daar in de toespraak door Burg. Everts aandacht aanbesteed.

Na het zingen van twee coupletten van het Wilhelmus werd deze indrukwekkende bijeenkomst afgesloten. Opvallend was dat er ook dit jaar veel jongeren aanwezig waren.

 

Toespraak 4 mei 2009.

VRIJHEID MAAK JE MET ELKAAR.

D. en H.

4 mei is een nationaal moment waarop we met elkaar stilstaan bij de slachtoffers van oorlogsgeweld en bij vredesoperaties. We realiseren ons dan hoe kwetsbaar de vrijheid is. Juist op deze nationale momenten is het belangrijk die verbondenheid als samenleving te laten zien en ook uit te spreken.
De verschrikkelijke en dramatische gebeurtenissen op Koninginnedag werpen ook een schaduw over 4 en 5 mei. Koninginnedag 2009 heeft ingrijpende consequenties gehad voor de Koninklijke Familie en voor familie en vrienden van overledenen, voor slachtoffers en toeschouwers. Meer dan ooit hechten mensen eraan op deze nationale momenten bijeen te zijn. Het nieuws van de afgelopen dagen werd grotendeels bepaalt door de dramatische gebeurtenissen van de aanslag op de Koninklijke Familie. Ook in de kerken is er gisteren bij stilgestaan, de verslagenheid en de wanhoop van velen samen te dragen. In de twee minuten stilte hier is uw gedachte ongetwijfeld ook langs de dramatische gebeurtenissen getrokken.

Een dramatisch ingrijpende gebeurtenis heeft in onze gemeente Bedum 65 jaar geleden plaats gevonden. Op zaterdagavond 22 april 1944 werd op het station van Bedum onderluitenant van de Staatspolitie Jannes Luitje Keijer, door de illigaliteit doodgeschoten. Keijer had lijnen ontdekt van onderduikers, waaronder militairen. Maar de illigaliteit sliep niet en zeker niet in Bedum. De ondergrondse in Bedum heeft in de donkere dagen een rol van betekenis gespeeld.  De dagen na 22 april 1944 zat menigeen vol angst af te wachten wat er zou gaan gebeuren. Op zondag zaten vele jongemannen niet in de kerk. Die dag gebeurde er niets, maar op 25 april 1944 werden velen opgeschrikt door de omsingeling door de Duitsers van Winsum, Middelstum, Zuidwolde en Bedum. Tijdens de razzia in Bedum werden 47 jongemannen in de leeftijd van 18 tot 26 jaar opgepakt. In totaal in de vier dorpen meer dan 150. allen werden afgevoerd naar het beruchte Scholtenshuis in Groningen. Tot op de dag van vandaag zijn de sporen van deze afschuwelijke gebeurtenis nog steeds aanwezig. Van de toen opgepakten zijn nog een klein aantal personen onder ons. Met toestemming van Henk Haan vertel ik het verhaal uit zijn mond. Opdat deze geschiedenis niet vergeten zal worden:

Als de dag van gisteren
In de oorlogsjaren ging ik op school in Groningen en hielp ik in de kantoorboekhandel van mijn vader. Toch had ik een onderduikplaats voorbereid: als ze me zochten, dan kon ik mij schuilhouden in de kerktoren.

Represaille
Op zaterdagavond 22 april 1944 kwam ik met de trein terug uit Groningen, toen er op het station van Bedum werd geschoten. Het bleek dat de NSB-politieman onderluitenant Keyer was neergeschoten. Ik zag hem op de grond liggen. Hij leefde nog, maar is kort daarna gestorven. Hij was door het verzet uit de weg geruimd omdat hij te gevaarlijk was.

Er kwam een tegenactie: een grote razzia op dinsdag de 25e . Ik vluchtte naar mijn schuilplaats. Na een uur leek het weer veilig en was ik zo stom om naar huis terug te gaan. Daar werd ik opgepakt en onder bewaking naar Hotel Krijthe gebracht, waar 47 jongemannen uit Bedum verzameld werden. Uit Zuidwolde (Groningen) werden zeventien jongemannen verzameld en waar na de verzameling ter plaatse in de directe omgeving vier mannen werden gefusilleerd. Het was een zenuwachtige, gejaagde toestand. We wisten niet wat er ging gebeuren. In overvalwagens zijn we naar het politiebureau in Groningen gebracht. Er kwamen jongens uit Winsum en Middelstum bij, in totaal honderdvijftig man.

Gijzelaars
De volgende dag: in colonne dwars door de stad naar het station en in de trein. Uiteindelijk kwamen we in Amersfoort en moesten we naar het Polizeiliches Durchgangslager. We waren gijzelaars. Honger, luizen, strafexercities, mishandelingen door de bewakers, we hebben het allemaal meegemaakt. Toch waren er ook wel leuke dingen in Amersfoort. We hebben gezongen en de polonaise gedanst als er voedselpakketten van het Rode Kruis kwamen. Je moet plezier maken, anders red je het niet.

Werkkampen
In september gingen we op transport naar Duitsland. We kwamen terecht in werkkampen in de buurt van Leipzig. Ik zat in Peres, een dependance van concentratiekamp Buchenwald. Ik moest werken in een brikettenfabriek. De omstandigheden waren erg. We liepen op versleten klompen door de sneeuw, lappen om de voeten. Velen werden ziek. We zaten onder de luizen. Ook hebben we bombardementen meegemaakt. Veel jongens die bij de razzia zijn weggehaald, zijn in Duitsland omgekomen.

Einde oorlog
Op 17 april 1945 vluchtten de bewakers voor de naderende Geallieerden. Met vier jongens ben ik het kamp uitgegaan. Ik kon nauwelijks lopen. We spraken af om eerst aan te sterken en beter te worden, voordat we naar Nederland zouden teruggaan. Het was een chaotische toestand. Ik kan me herinneren dat we voedsel hebben gehaald zonder te betalen. Vier blikken vlees nam ik mee voor thuis, verder had ik niets meer. Uiteindelijk kwam ik op 25 juni 1945 thuis. Ik was haveloos, voor het eerst in maanden kon ik me wassen. Mijn moeder heeft mijn kleren met een tang opgepakt en verbrand.

Militaire dienst
Het duurde lang voordat ik mijn besef terugkreeg. Door mijn kamptijd was mijn persoon tot nul teruggebracht, ik was niets en ik had niets. Ik heb het hier erg moeilijk mee gehad. Ik moest in militaire dienst en naar Nederlands-Indië. Daar kwam ik in de problemen, ik kon het allemaal niet verwerken. Ik kreeg toen een burgerfunctie. Eind 1949 kwam ik naar Nederland terug. Weer had ik niets. Pas toen ik een baan kreeg kon ik met leven beginnen: werk, trouwen, een gezin.

Herinneringen
Lange tijd heb ik mij niet met mijn oorlogsbelevenissen bezig gehouden. In 1967 overleed mijn vader en kreeg ik zijn papieren. Hij heeft alles bijgehouden: documentatie over wat er met mij was gebeurd en correspondentie met de families van de anderen. Toen begon het ook voor mij weer te leven. In 1968 ging ik terug naar Peres, in 1969 opnieuw om er een gedenksteen te plaatsen. Mijn vrouw en kinderen zijn ook meegeweest. Ik was actief betrokken bij de organisatie rond dit monument. Gedeeltelijk om voor mijzelf iets af te sluiten, maar ook om verwerking voor anderen mogelijk te maken. Herdenken is belangrijk, anders wordt de geschiedenis vergeten.

Het monument
In 1989 werd op de plaats van het voormalige Hote Krijthe in Bedum, nu een bankgebouw Fortis Bank, een plaquette aangebracht om de Keyer- razzia te herdenken. Namen van de slachtoffers staan vermeldt bij het gedenkraam in het gemeentehuis van Bedum. Voor mij is het nog steeds ook na 65 jaar alsof het gisteren is gebeurd, aldus Henk Haan.

Onze verworven vrijheid moeten we blijven koesteren en niet verkwanselen. De geschiedenis mogen we nooit vergeten. Dat is wat ons hier bij het Herdenkingsmonument samenbindt. Blijf waakzaam!

Dank u.
 

 

Gerelateerde artikelen

         
       BEDUMER.NL

COLOFON 
DISCLAIMER
vertical-divider.png    ADVERTEREN

OVER ADVERTEREN   
STATISTIEKEN
vertical-divider.png    CONTACT

Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
NIEUWS INSTUREN
vertical-divider.png RSS Feed bedumer.nlVolg ons op FacebookVolg ons op Twitter

K7 MEDIA - BEDUM